( 1 ) ( آزر ) « كزرع أخرج شطأه فآزره ( 3 ) » ( 15 ) : اين جمله از قرآن است . آزر يعنى نيرو بخشيد . و شطأ : پاجوش كشته يا برگ آن است ، يعنى آنچه كه در پيرامون ريشه مىرويد . « نمنع منه أزرنا » ( * / د ) : أزر به معنى زنان و كودكان است . ( 2 ) ( أزم ) « أزمة » ( 186 ) : قحطسالى . ( 3 ) ( أسا ) « له النّصر و الأسوة » ( 1 ) : أسوه به معنى درمان كردن درد كسى است . و هو أسوتك يعنى تو و او ، مانند يكديگر هستيد . « آس بين النّاس » ( 327 ) : آنان را برابر و يكسان ببين . ( 4 ) ( أسقف ) « الأسقف » ( 94 ، 95 ) : معرّب واژهء يونانى اپسكوپ به معنى نگهبان و نگرنده است . اسقف ، رئيس دينى مسيحيان و پايگاه وى برتر از كشيش و فروتر از مطران است . جمع اسقف ، أساقفه و اسم از آن ، أسقفيّه و سقيفا مىباشد . ( الفائق و المنجد ) . ( 5 ) ( أسوار ) « أساورة » ( 345 ) : مفرد آن أسوار به معنى اسب سوار ، واژه‌اى است پارسى . آنان در شمار سران و فرماندهان بزرگ بوده‌اند ( 4 ) . ( 6 ) ( أشا ) « إنّ له . . . من أرضها و أشائها » ( 84 ) : الأشاء مؤنّث آن أشاءة به معنى درختان خرد و كوتاه خرما است . ( بنگريد : كتاب النّبات ، دينورى ش 34 ، المخصّص ، ابن سيده 11 / 104 ) . ( 7 ) ( أشب ) بنگر : « عيص » . ( 8 ) ( أصبهبذ ) الأصبهبذ ( 338 ) : واژه‌اى است فارسى مركّب از « اسپاه » به معنى لشكر ، و « بذ » به معنى رئيس و بزرگ ؛ بنابراين ، أصبهبد يعنى بزرگ و فرمانده لشكر . نيز بنگريد : تاريخ طبرى ص 894 ( بخش نخست ، چاپ اروپا ) . ( 9 ) ( أكر ) « أكرة » ( 325 / الف ، 345 ) ؛ « أكّارون » ( 26 در روايتى ) : برزگران و كشاورزان ( 5 ) . ( 10 ) ( أكل ) « لا يؤكلون » ( 137 ) : يعنى چيزى از دارايى ايشان ، بر نخواهند داشت . مآكل الملوك يعنى خوراكهاى ايشان . الآكال : بزرگان قبيله‌ها كه از غنيمت ، يك چهارم و جز آن ، و از بازارها ، يك دهم مىستانند . « له نشره و أكله » ( 186 ) أكله يعنى ميوهء آن ؛ و گفتهء خداوند : « آتت أكلها ( 6 ) » ، « أكلها دائم و ظلّها ( 7 ) » و « ذواتى أكل ( 8 ) » نيز در همين معناست . ( 11 ) ( ألب ) « جميع من صالح المسلمين من أهل السّواد قبلى ألب لأهل فارس » ( 310 ) : با ايرانيان گرد آمده‌اند . ألب و إلب له يعنى بر وى گرد آمده‌اند . القاموس ، نيز در ( 3 / ب ، 6 حاشيه ) . ( 12 ) ( أمّ ) « المأمومة » ( 106 ، 110 / ج ) : زخم و شكافى است كه به پوسته‌اى كه همهء مغز سر را در بر مىگيرد ، برسد . « تؤمّ ركيّة » ( 3 ) ؛ « تأمّمت بها التّنور » ( 37 / الف ) : الأمّ و التّأمّم : قصد و آهنگ . الرّكيّة : چاه كنده شده ! و الرّكا ( 9 ) : جايى است در كنار نجد ؛ شايد آن ، تصغير اين كلمه ( ركا ) است . ( 13 ) ( أمر ) « إمرة » ( 119 / ب ) : فرمانروايى ، وظيفهء فرمانروا .